Πρίν ἀπό λίγες ἡμέρες κυκλοφόρησαν τά νέα ἡμερολόγια «Τσέπης» καί «Τοίχου» τῆς Μητροπόλεώς μας γιά τό ἔτος 2027.
Ἤδη βρίσκονται στίς Ἐνορίες μας καί διατίθενται στούς πιστούς. Τό ἡμερολόγιο «Tσέπης» εἶναι ἀφιερωμένο στίς αἱρέσεις καί τά σχίσματα.
Ἀκολουθεῖ τό κείμενο τῆς «Ἀφιέρωσης».
*
Δύο ὑπῆρξαν οἱ μεγαλύτεροι κίνδυνοι πού ἀντιμετώπισε ἡ Ἐκκλησία ἀπό τήν ἐμφάνισή της: ὁ ἕνας ἐξωτερικός καί ὁ ἄλλος ἐσωτερικός. Ἐξωτερική ἀπειλή ἦταν ἀρχικά ὁ Ἰουδαϊσμός καί ἀργότερα —ὅταν τό κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου ἄρχισε νά ἐξαπλώνεται καί ἔξω ἀπό τήν Παλαιστίνη— ὁ ἐθνισμός, δηλαδή ἡ ἀρχαία εἰδωλολατρική θρησκεία τοῦ ἑλληνορωμαϊκοῦ κόσμου. Ἡ ἀπειλή πού προῆλθε ἀπό τό ἐσωτερικό τῆς Ἐκκλησίας ἦταν οἱ αἱρέσεις καί τά σχίσματα.
Τόν πρῶτο κίνδυνο ἡ Ἐκκλησία ἀντιμετώπισε μέ τό μαρτύριο τῶν τέκνων της. Τόν δεύτερο μέ τόν ἀντιαιρετικό ἀγώνα πού διεξήγαγε. Οἱ ἅγιοι Πατέρες μας, ἐμπνευσμένοι ποιμένες καί θεοφώτιστοι ἐκκλησιαστικοί διδάσκαλοι, μέ τά συγγράμματά τους καί τίς ἱερές συνόδους πού συγκρότησαν, ἀνασκεύασαν τίς πεπλανημένες δοξασίες, καταδίκασαν τίς αἱρέσεις καί διατύπωσαν ὑπό τήν καθοδήγηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀλάθητα τήν ὀρθή πίστη τῆς Ἐκκλησίας.
* * *
Ἀσφαλῶς ὅλοι ἔχουμε ἀκούσει τίς λέξεις αἵρεση καί σχίσμα. Ποιά ὅμως εἶναι ἡ ἀκριβής σημασία τους στήν ἐκκλησιαστική μας παράδοση; Τούς ὅρους ἀναφέρει καί ἐπεξηγεῖ μέ ἀκρίβεια ὁ Μέγας Βασίλειος.
Αἱρέσεις εἶναι «οἱ παντελῶς ἀπερρηγμένοι καί κατ᾽ αὐτήν τήν πίστιν ἀπηλλοτριωμένοι». Μέ ἄλλα λόγια, αἵρεση εἶναι ἡ παραχάραξη τῆς ὑγιοῦς πίστεως καί ἡ νοθεία τῆς ὀρθῆς ἐκκλησιαστικῆς διδασκαλίας. Καί αἱρετικοί ἐκεῖνοι πού ἐκ προθέσεως καί ἐπίμονα ἀρνοῦνται τήν ὀρθόδοξη πίστη καί ἀκολουθοῦν πλανεμένες διδασκαλίες πού ἡ Ἐκκλησία καταδίκασε καί ἀπέρριψε.
Σχίσματα εἶναι «οἱ δι᾽ αἰτίας τινάς ἐκκλησιαστικάς καί ζητήματα ἰάσιμα πρός ἀλλήλους διενεχθέντες». Δηλαδή, σχίσμα εἶναι ἡ ἀπόσχιση ἀπό τήν ἐκκλησιαστική κοινωνία γιά θέματα πού ἀναφέρονται στήν ἐκκλησιαστική τάξη καί διοίκηση καί τά ὁποῖα εἶναι εὔκολο νά διευθετηθοῦν.
Ὁ Μέγας Βασίλειος ἀναφέρει καί τίς παρασυναγωγές, γιά τίς ὁποῖες λέει ὅτι εἶναι «αἱ συνάξεις αἱ παρά τῶν ἀνυποτάκτων πρεσβυτέρων ἤ ἐπισκόπων καί παρά τῶν ἀπαιδεύτων λαῶν γινόμεναι».
* * *
Ὅλων —καί τῶν αἱρέσεων καί τῶν σχισμάτων καί τῶν παρασυναγωγῶν— αἰτία εἶναι ὁ πονηρός πού μισεῖ τήν ἀλήθεια καί ἐπιδιώκει τήν ἀπομάκρυνση τῶν ἀνθρώπων ἀπ᾽ αὐτήν γιά νά τούς ἀποξενώσει τελικά καί ἀπό τή δυνατότητα τῆς σωτηρίας. Ὁ διάβολος, γράφει ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, «ἐπεγείρει ἡμῖν τάς αἱρέσεις» καί σπέρνει τά ζιζάνια τῆς πλάνης. Ὡς σύμμαχό του στό ἔργο αὐτό ἐπιστρατεύει τόν ἀνθρώπινο ἐγωϊσμό καί τή φιλαρχία, πάθη τῆς ψυχῆς δαιμονικά πού τυφλώνουν τό νοῦ καί ὁδηγοῦν στήν πλάνη καί στήν ἀποκοπή ἀπό τήν ἐκκλησιαστική κοινωνία.
Ὁ ἐγωϊστής εὔκολα ἀρνεῖται τήν ἐκκλησιαστική διδασκαλία καί ἀφωσιώνεται πεισματικά στήν «ἄποψή» του. Καί ὁ φίλαρχος εἶναι ἕτοιμος, γιά ἀσήμαντες —καί πολλές φορές ἀνύπαρκτες— ἀφορμές, νά ἀποσχιστεῖ ἀπό τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας καί νά δημιουργήσει μέ τούς ὁμόφρονές του τή δική του φατρία.
* * *
Ὁ Κύριος ἐπέστησε τήν προσοχή μας ἀπέναντι τῶν ψευδοπροφητῶν πού ἔρχονται «ἐν ἐνδύμασι προβάτων», ἐνῶ ἀπό μέσα τους εἶναι ἀρπακτικοί λύκοι (Ματθ. 7,15). Ὁ ἀπόστολος Παῦλος συναριθμεῖ τίς αἱρέσεις στά «ἔργα τῆς σαρκός» (Γαλ. 5, 19-20) καί προειδοποιεῖ ὅτι μέλλει νά ἐμφανιστοῦν αἱρέσεις, γιά νά φαίνονται μεταξύ μας —τῶν χριστιανῶν δηλαδή— αὐτοί πού πιστεύουν ἀληθινά (Α’ Κορ. 11,19).
Ἀνάλογη εἶναι καί ἡ πρόβλεψη τοῦ ἀποστόλου Πέτρου: Ὅπως ὑπῆρχαν ψευδοπροφῆτες ἀνάμεσα στούς Ἰσραηλίτες, ἔτσι θά ὑπάρξουν καί ψευδοδιδάσκαλοι μεταξύ τῶν χριστιανῶν, πού θά διαδίδουν αἱρετικές διδασκαλίες καί ἐξαιτίας τῶν ὁποίων θά δυσφημεῖται ἡ ἀληθινή διδασκαλία (Β’ Πέτρ. 2, 1-3).
* * *
Οἱ αἱρέσεις συνιστοῦν μιάν ἀπειλή γιά τήν Ἐκκλησία καί τόν καθένα ἀπό μᾶς, τά μέλη της. Ἑπομένως ὀφείλουμε νά προφυλαχθοῦμε ἀπό τή φθοροποιό ἐπίδρασή τους. Μέ ποιούς τρόπους ἄραγε;
Οἱ χριστιανοί δέν ἔχουμε δική μας, ἀτομική πίστη ἀλλά τήν πίστη τῆς Ἐκκλησίας. Ὑπακούομε στήν ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας καί ἀκολουθοῦμε τούς κανονικούς ποιμένες μας. Τόν ἐπίσκοπό μας, τόν ἱερό κλῆρο μας. Ἔχουμε πνευματικό πατέρα, ὁ ὁποῖος δέν μᾶς παρέχει ἁπλῶς τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν μας, ἀλλά παράλληλα μᾶς χειραγωγεῖ καί στό δρόμο τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς. Μετέχουμε τακτικά στήν κοινή λατρεία καί τά ἅγια μυστήρια. Ἀκοῦμε τό κήρυγμα τοῦ θείου λόγου. Συμμετέχουμε ἐνεργά στή ζωή καί στά ἔργα τῆς ἐνορίας μας.
Ἀπό τίς αἱρέσεις εἶναι ἀνάγκη νά προφυλάξουμε ὄχι μόνο τόν ἑαυτό μας ἀλλά καί τούς ἄλλους· τούς ἀδελφούς μας. Ὁ καθένας στό μέτρο τῶν δυνατοτήτων του. Ἕνας λόγος πού θά ἐμπνέεται ἀπό γνήσια χριστιανική ἀγάπη, μιά ἀδελφική προτροπή, μιά πρόσκληση σέ κάποια ἐνοριακή ἐκδήλωση, ἡ προσφορά ἑνός καταλλήλου βιβλίου εἶναι μερικοί ἀπό τούς τρόπους πού μποροῦμε νά χρησιμοποιοῦμε.
Δέν θά πρέπει νά μᾶς διαφεύγει ποτέ πώς ὁ ἀποτελεσματικότερος τρόπος εἶναι νά δείχνουμε ἔμπρακτα τήν ἀγάπη μας σέ αὐτούς πού θέλουμε νά ἑλκύσουμε κοντά στό Χριστό. Αὐτό πείθει περισσότερο ἀπό ὁτιδήποτε ἄλλο καί ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Ἐκκλησία στήν ὁποία ἀνήκουμε εἶναι πράγματι κοινωνία ἀγάπης.
* * *
Ἡ Ἱερά Μητρόπολή μας ἀφιερώνει τό ἐφετινό ἡμερολόγιό της στίς αἱρέσεις καί τά σχίσματα.
Σκοπός μας εἶναι ἡ εὐαισθητοποίηση τῶν ἀδελφῶν μας χριστιανῶν σέ αὐτά τά θέματα.
Νά κατανοήσουμε τήν ἀξία τῆς ὀρθόδοξης πίστεώς μας καί τό χρέος μας νά τήν γνωρίσουμε βαθύτερα.
Νά συνειδητοποιήσουμε ὅτι μέ τήν ὀρθή πίστη συμβαδίζει ἀπαραίτητα καί ἡ συνεπής χριστιανική ζωή.
Καί τά δύο λειτουργοῦν ὄχι ἀτομικά ἀλλά ἐκκλησιαστικά. Ὅταν δηλαδή εἴμαστε ὀργανικά ἐνταγμένοι στήν Ἐκκλησία μας καί ζοῦμε καί ἀναπνεύουμε μαζί μέ τούς ἀδελφούς μας στήν εὐλογημένη ζωή της· τή λατρεία καί τήν προσευχή της, τά ἔργα ἀγάπης καί ἀδελφικῆς ἀναστροφῆς στίς ἐνορίες της.
† Ὁ Νέας Σμύρνης Συμεών